Ο Κάλαμος (470μ) είναι ο δεύτερος υψηλότερος ορεινός όγκος της Ανάφης και ο μεγαλύτερος ασβεστολιθικός μονόλιθος της Μεσογείου. Στη δεύτερη κορυφή του (450μ) βρίσκεται η Παλαιά Μονή της Παναγίας της Καλαμιώτισσας, χτισμένη γύρω στο 1600μΧ, αξιοποιώντας τη φυσική άμυνα του βράχου και προσφέροντας πανοραμική θέα στο Αιγαίο. Η απότομη νότια ορθοπλαγιά του Καλάμου, που υψώνεται κατευθείαν από τη θάλασσα, είχε περιγραφεί από τον Γάλλο περιηγητή Ζοζέφ Πιτόν ντε Τουρνεφόρ, ως ένας από τους πιο τρομακτικούς βράχους του κόσμου.
Ο Κάλαμος προσφέρει διαδρομές μεγάλου τοίχου (big wall), τόσο παραδοσιακής όσο και αθλητικής αναρρίχησης, με αναπτύγματα από 250μ έως 500μ και δυσκολίες από V έως VII+, κυρίως στη νότια ορθοπλαγιά. Υπάρχουν επίσης δυνατότητες bouldering γύρω από τη Νέα Μονή της Παναγίας της Καλαμιώτισσας, η οποία βρίσκεται στο βόρειο άκρο του μονόλιθου, σε χαμηλό υψόμετρο, όπου και φτάνει δρόμος. Η πρόσβαση στη νότια ορθοπλαγιά του Καλάμου είναι μοναδική, καθώς απαιτεί θαλάσσια προσέγγιση με βάρκα.
Πρόσβαση
Ο Κάλαμος βρίσκεται στο ανατολικό άκρο της Ανάφης και είναι προσβάσιμος από τη Νέα Μονή Καλαμιώτισσας, μέσω του επαρχιακού δρόμου Χώρας - Καλάμου, με αυτοκίνητο, λεωφορείο ή πεζοπορικό μονοπάτι.
Για την προσέγγιση στη βάση της νότιας ορθοπλαγιάς απαιτείται βάρκα, διαθέσιμη προς ενοικίαση από τη Χώρα, με ή χωρίς καπετάνιο. Λόγο της ιδιαίτερης θαλάσσιας πρόσβασης χρειάζεται προσοχή κατά την διάρκεια της αποβίβασης, αλλά και σχετικός σχεδιασμός σε περίπτωση διαφυγής με την χρήση ραπέλ. Κάποιοι αναρριχητές χρησιμοποιούν και τεχνικές σταθερών σχοινιών για την δυνατότητα διαφυγής προς τα επάνω.
Για το πεδίο bouldering νότια της Νέας Μονής, ξεκινώντας από την Μονή ακολουθούμε το μονοπάτι προς την παραλία Πρασιές για περίπου 300μ, μέχρι τον εμφανή γκρεμό, κάτω από τον οποίον βρίσκονται τα βράχια.
Αναρριχητική δράση
Ο Κάλαμος διαθέτει τρεις μεγάλες ορθοπλαγιές (από 200μ έως 500μ), με συμπαγή μαρμαρένιο και ασβεστολιθικό βράχο, εύκολα ασφαλίσιμο με καρύδια και friends. Ο Κάλαμος προστέθηκε στον Ελληνικό αναρριχητικό χάρτη στα τέλη της δεκαετίας του 1990, σε μία περίοδο όπου η αναρριχητική κοινότητα αναζητούσε νέες προκλήσεις, και είναι μια από τις λίγες τοποθεσίες όπου κυριαρχούν οι τεχνικές μεγάλου τοίχου (big wall). Στην προσπάθεια αυτήν πρωτοστάτησαν οι Κ. Κουνίτης και Γ. Μπίσιας με την διάνοιξη της αθλητικής διαδρομής «Κάπαρη» (V, 40μ) το 1998.
Την ολοκλήρωση της πρώτης μεγάλης διαδρομής στον Κάλαμο κατάφεραν οι Α. Θεοδωρόπουλος και Θ. Μιχαηλίδης το 1999 με την «Αργοναυτική εκστρατεία» (V, 250μ) στην απότομη νοτιοδυτική κόψη. Το 2008, οι Α. Θεοδωρόπουλος, Γ. Τορέλλι και Ν. Χατζής άνοιξαν την πρώτη αθλητική διαδρομή μεγάλου αναπτύγματος, την «Αλκυών» (6b+ A1, 435μ), στην πλάκα κάτω από την Παλαιά Μονή. Το 2012, οι N. Morell, I. Peikova και S. Perrin την επανέλαβαν ελεύθερα, βαθμολογώντας την 7a/b+.
Το 2023 είδε την απογείωση των προσπαθειών στον Κάλαμο με την επίσκεψη ξένων ομάδων. Η σχοινοσυντροφιά των Κυπρίων Κ. Ανδρέου, Α. Ρωσσίδη, Κ. Ρωσσίδη, μαζί με την Ρουμάνα D. Banc και την Γερμανίδα J. Schauroth, πέρασαν δύο ημέρες σκαρφαλώνοντας τη διαδρομή «The ritual of hardship» (7b, 500μ) η οποία και συμπεριλήφθη στο περιοδικό του American Alpine Club για το 2024. Ακολούθησε η Γερμανική ομάδα των A. Schweikart, C. Igel και F. Schüle, οι οποίοι ταξίδεψαν στην Ανάφη με ιστιοπλοϊκό, εξοπλίζοντας την διαδρομή «Strompiraten» (7c, 500μ).
Εντυπωσιασμένος από τον Κάλαμο, ο Αμερικανός M. T. Turner ξεκινά να διενεργεί εκεί σχολή εξοπλισμού διαδρομών το 2024 και ολοκληρώνει τις διαδρομές «Into the Blue» (7b, 300μ) και «Pilgrims of the vertical» (7b, 260μ).
