Τα Βαρδούσια (2495μ) είναι το 7ο υψηλότερο βουνό της Ελλάδας και βρίσκεται στα σύνορα των νομών Φωκίδας και Φθιώτιδας στην Στερεά Ελλάδα. Η ψηλότερη κορυφή των Βαρδουσίων είναι ο Κόρακας (2495μ) και το μεγαλύτερο χωριό είναι ο Αθανάσιος Διάκος, ενώ διαχωρίζεται με την Γκιώνα (2508μ) από την εντυπωσιακή κοιλάδα των πηγών του ποταμού Μόρνου, ο οποίος καταλήγει σε τεχνητή λίμνη στα νότια του βουνού.
Τα Βαρδούσια αποτελούνται από τρεις κύριους ορεινούς όγκους, τον Κόρακα μαζί με τη νότια κορυφογραμμή, τα Δυτικά Βαρδούσια και την Χωμήριανη. Οι παγετωνικές διεργασίες είναι εμφανείς, με απότομες βραχώδης κορυφές, κόψεις, αλλά και σαθρές πλαγιές (σάρες) με πέτρινους τοίχους (ζωνάρια) και λούκια, που οι ντόπιοι ονομάζουν «Σκόρδα». Οι πλαγιές αυτές αποτελούν σήμερα αγαπημένο πεδίο μικτών χειμερινών διαδρομών στην νότιο Ελλάδα.
Λόγω της τοποθεσίας τους, τα Βαρδούσια δεν έχουν απασχολήσει την αρχαία Ελληνική ιστορία, παρά μόνο κατά την διάρκεια της επανάστασης, οπότε και αποτέλεσαν κέντρο της κλέφτικης δράσης. Επιπλέον, τόσο κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο όσο και στον εμφύλιο, το διάσελο ανάμεσα στην Κορυφή 2437 και την Αλογόραχη, οχυρώθηκε με χαρακώματα από τους αντάρτες, δίνοντας του το όνομα «Μετερίζια».
Οι επισκέπτες στον Αθανάσιο Διάκο αλλά και στην Αρτοτίνα, έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν την παραδοσιακή Ρουμελιώτικη αρχιτεκτονική, αλλά και την εκπληκτική φύση που περιβάλει το άγριο αυτό βουνό, που συχνά αποκαλείται «Ελληνικές Άλπεις».
Πρόσβαση
Τα Βαρδούσια βρίσκονται απομονωμένα, νότια του Σπερχειού, δυτικά του Μόρνου και βόρεια της Τεχνητής Λίμνης Μόρνου, ως αποτέλεσμα η πρόσβαση είναι δυνατή κυρίως μέσω δύο χωριών, του Αθανάσιου Διάκου στα ανατολικά και της Αρτοτίνας στα δυτικά. Μια εναλλακτική πρόσβαση από το χωριό Κονιάκος στα ανατολικά είναι χρήσιμη κυρίως για πεζοπόρους.
Για την προσέγγιση από τον Αθανάσιο Διάκο, βγαίνουμε από την οδό Λιβαδειάς - Λαμίας στον Σκαμνό και συνεχίζουμε δυτικά για 44Χμ, περνώντας από την Παύλιανη και Στρώμη. Για την Αρτοτίνα η προσέγγιση είναι δυνατή από Λιβαδειά ή Λαμία μέσω των χωριών Πενταγιοί και Γραμμένη Οξυά, νότια και βόρεια αντίστοιχα.
Διαμονή
Πέραν των οικισμών, υπάρχει και η επιλογή διαμονής στα δυο καταφύγια, του ΠΟΑ και του ΕΟΣ Άμφισσας, στο Πιτιμάλικο, σε υψόμετρο 1950μ, τα οποία έχουν συνολική χωρητικότητα 78 κλινών και απαιτούν πεζοπορική προσέγγιση μέσω του Αθανάσιου Διάκου, ελάχιστης διάρκειας 3 ωρών, τον χειμώνα.
Αναρριχητική δράση
Τα Βαρδούσια είναι ένα από τα σημαντικότερα κέντρα ανάπτυξης της αλπικής αναρρίχησης στην Ελλάδα, με πάνω από 140 καταγεγραμμένες διαδρομές δυσκολίας από PD/M1 έως Μ5+ και μεμονωμένου αναπτύγματος 50μ έως 8000μ. Οι περισσότερες ορθοπλαγιές των Βαρδουσίων έχουν βόρειο ή δυτικό προσανατολισμό ενώ τα πετρώματα του βουνού είναι ασβεστολιθικά.
Τα Βαρδούσια προσφέρουν κυρίως μικτό πεδίο ευρείας δυσκολίας, αλλά και πολλές ευκολότερες διαδρομές χειμερινής πεζοπορίας και scrambling, όμως οι αμιγώς βραχώδεις γραμμές είναι λίγες. Δημοφιλείς είναι οι χαρακτηριστικές μικτές διαδρομές μεσαίου αναπτύγματος και δυσκολίας όπως η «Paranoid androids» (III+ 4 M4 A1, 200μ) και «Επαγγελματίες» (II+ 3 M3, 240μ) στον ευρύτερο όγκο του Κόρακα. Όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, οι μεγάλες διαδρομές στα Σκόρδα Μουσουνίτσας όπως η «Κορρέ - Χατζηρβασάνη» (III 4- M2+, 950μ) επανέρχονται στο προσκήνιο. Ταυτόχρονα, κλασσικές αλπικές διαδρομές πεζοπορικού χαρακτήρα επικρατούν στις επιβλητικές κορυφές των Δυτικών Βαρδουσίων, αλλά ανάμεσα τους κρύβονται και εκπληκτικές δυνατότητες μεγάλου τοίχου.
Ο ασβεστόλιθος των Βαρδουσίων είναι αλλού συμπαγής, αλλού σαθρός ενώ η δυσκολία μεταβάλλεται δραματικά ανάλογα με την ποσότητα του χιονιού. Παρόλα αυτά, οι διαδρομές ασφαλίζονται παραδοσιακά με έμφαση στα καρυδάκια και στα καρφιά, αλλά και με γενναιόδωρη ασφάλιση στο χιόνι. Πολλές δημοφιλείς διαδρομές περιπέτειας απαιτούν παράλληλη κίνηση, τραβέρσες και ραπέλ.